We hebben bij ZIEN verschillende columnisten. Allemaal met hun eigen inzicht en invalshoek.
Ze zit op de derde rij. Ondanks alles naast mijn vader. Ik loop door het pad van de kerk en geef mijn moeder de roos die we van meneer pastoor hadden gekregen om na de ceremonie aan onze moeders te geven. Het was dan wel onze eerste heilige communie, de moeders mochten ook in het zonnetje.
Het is weer zover, vier en vijf meiOp vier mei herdenken we de oorlogsslachtoffers en op vijf mei vieren we de vrijheid die we sindsdien hebben.Afgelopen week hoorde ik iemand op tv roepen dat de jongere generaties niet meer zoveel hebben met de herdenking en dat ze niet meer weten waar het over gaat. En dat vijf mei vooral een extra vrije dag is.Nu is deze opmerking vooral een onderschatting van het Nederlandse onderwijs, maar ik snap het gevoel wel.Afgelopen week benoemde mijn oudste(bijna zeventien) het nog: 'Mam, waarom herdenken we eigenlijk de tweede wereldoorlog? Er gaan op dit moment nog zoveel mensen dood in verschillende grote oorlogen, we hebben er niets van geleerd. Het voelt haast een beetje hypocriet.'En natuurlijk zijn we stil op vier mei om acht uur, maar ik begin dat onderbuikgevoel van hem wel steeds meer te begrijpen. Er zit nog zo'n groot verschil in papieren vrijheid en daadwerkelijke vrijheid.Vanmorgen las ik een stuk over een homoseksuele jongen, hij was in de bus belaagd. De mensen in de bus filmden maar grepen niet in, ook de chaffeur niet. De jongen in kwestie is de bus uitgevlucht. Hoe vrij zijn we nog als een deel van Nederland zich niet veilig over straat kan bewegen? En of je nu vrouw bent of tot de Queer community behoort, echt vrij zijn we niet. Het is zelfs voor een groot aantal mensen dagelijkse realiteit om in onvrijheid te leven.Hoeveel waarde heeft vier mei nog? Hoeveel waarde heeft vijf mei nog? Is 'Dit nooit weer' een kreet geworden die we nog met droge ogen kunnen roepen terwijl op verschillende plekken in de wereld nog altijd grote oorlogen zijn waar dezelfde gruwelijkheden gebeuren? Het zijn ineens serieuze vragen geworden van de huidige generaties. En ik ben van mening dat we toch ook ons eigen gevoel hierin opzij moeten zetten en naar deze generatie moeten luisteren. Zij moeten uiteindelijk die vrijheid weer door kunnen geven, de vrijheid die momenteel erg onder druk staat en nog absoluut niet bij iedereen in Nederland vanzelfsprekend is. Dit ontkennen maakt je niet een onderdeel van de oplossing, maar een onderdeel van het probleem.*
Voor wie het gemist heeft. Afgelopen week bracht CNN naar buiten dat er een website bestaat waar zogeheten ‘sleep content’ wordt gedeeld: video’s van vrouwen die slapen of zich in kwetsbare situaties bevinden en er misbruik van ze wordt gemaakt, vaak zonder dat zij het weten. Die site trekt miljoenen unieke bezoekers.Mocht je hiervan schrikken of denken dat dit “treurige mannen/mensen” zijn, dan moet ik je helaas teleurstellen. Toxische masculiniteit, femicide en misbruik van vrouwen zijn altijd al aanwezig. Dit is daar geen uitzondering op, maar een symptoom van. Het lijkt erger te worden omdat vrouwen nee zeggen. Omdat er nog harder gestreden wordt voor gelijkwaardigheid. Omdat vrouwen niet meer meedoen, met als gevolg dat het gedrag extremer wordt en helaas de veiligheid niet toeneemt. Een online trend die dit onderstreept en in lijn ligt met de manosphere is dat mannen video’s en content maken 'voor het geval ze ‘nee’ zegt'. Veelal video’s waarin de man oefent om een aanzoek te doen en zodra ze dan ‘nee’ zegt, schopt, slaat of, erger nog, steekt hij erop los. In die video’s zie je mannen dit doen op boksballen, kussens, knuffels of gewoon in het niets.Het begint vrijwel altijd klein en al jong. Niemand voedt kinderen op om vervolgens toxisch te zijn of dat te accepteren. Echter in de opvoeding worden meisjes opgevoed met dingen als: denk om je drinken, ga niet alleen over straat, deel je locatie, praat niet met vreemden. Jongens voeden we op met risico nemen, niet zeuren, sterk zijn, initiatief pakken, grenzen opzoeken, competitie aangaan en emoties inslikken. Enigszins generaliserend natuurlijk en het geldt dit niet voor iedereen in deze mate. Maar het is wel nog te vaak de basis. Google maar eens op 'men safety items' en 'women safety items' en oordeel zelf. Nu kunnen we de mannen die deze website bezoeken wegzetten als 'afwijkend'. Maar dat zijn geen uitzonderingen. Dit zijn alledaagse mannen: Partners, ooms, collega’s, een buurman. De uitspraak 'niet alle mannen' bagatelliseert het probleem. Niet alleen voor de slachtoffers, maar ook voor mannen zelf. Want zolang 'de goeie' zich niet uitspreken en afstand nemen van deze mannen, verandert er niets. Een kraan die open staat moet je dichtdraaien. Ernaar kijken en zeggen ‘ik heb die kraan niet opengedraaid’ helpt niet. Dat wat mannelijkheid ooit was: zorgen, beschermen tegen gevaar, krachtig zijn, kostwinner, beslisser, verschuift. Steeds meer vrouwen nemen daar afstand van en de maatschappij verandert mee. Er is geen sprake van een male loneliness epidemic, er wordt verwacht van mannen dat ze zich emotioneel ontwikkelen.Mannelijkheid wordt, en is altijd al, iets anders. Zacht, liefdevol, stevig en present. Samen dragen. In huishouden, opvoeding, emoties. In verbinding. Ik gun elke man om te weten hoe het is om vrouw te zijn. En als dat niet letterlijk kan: praat dan eens vaker met vrouwen. Stel meer dan één vraag. Begin met: hoe is dat voor jou?
Nog bijna wekelijks loop ik met de hond langs het bankje. Er staat inmiddels een nieuw exemplaar. Het oude was verrot en viel bijna uit elkaar. In de winter is het er koud en kaal, maar in het voorjaar verandert deze plek in iets magisch: kikkers die de hele dag kwaken, het weidse uitzicht over de eindeloze grasvelden, het kabbelende beekje. Het geeft me altijd een warm gevoel. En toch…dit bankje brengt me ook nog regelmatig tranen en het verstikkende gevoel van toen. Veel mensen denken dat pesten iets is van schoolpleinen en kinderen. Dat we als volwassenen beter weten. Maar ik heb geleerd dat sommige volwassenen verrassend veel kind zijn gebleven. Het waren geen kinderen die mij langzaam afbraken. Het waren volwassenen. Ze probeerden me zover te buigen, net zo lang tot ik brak. Dat was ze bijna gelukt.Op een dag stond ik langs het spoor. Huilend. Gillend. Uren leek het wel. Tot ik uiteindelijk naar het bankje liep, ging zitten en mijn telefoon pakte. Ik belde. 113. Dat telefoontje was mijn redding. Maar daarmee was ik er nog niet. Want de plek waar alles gebeurde kon ik niet ontlopen. Ik moest daar elke dag zijn. Die omgeving veranderde niet van de ene op de andere dag. En hoewel ik niet uit het leven stapte, stierf ik wel elke dag een beetje. Overleven werd een gewoonte. Ik haalde vaak bewust adem, omdat dat voor mij nog het enige teken van leven was in mijn lijf. Na acht jaar drama stortte ik volledig in. Ik kon niet meer. Moe, bang en stervende stopte ik met de baan die mij zo verstikte. Drie maanden was ik thuis, uitgeput en leeg, waarna ik vrij snel weer een nieuwe baan vond. Die lag ver van mijn oude werkveld, en toch: de angst zat diep. Twee jaar heeft het geduurd voor ik er weer een beetje bovenop krabbelde. En nu? De angst zit er nog steeds. Ik ga eigenlijk liever niet naar plekken met veel mensen. Moet ik er toch zijn, dan ga ik alleen zodat ik weg kan wanneer ik wil.Heel bewust nam ik afscheid van de mensen die me pijn hebben gedaan. Ik heb de plek waar het vooral gebeurde, nog één keer bezocht. Het verstikte me opnieuw, maar op de terugweg heb ik alles eruit gehuild. Het voelde als afsluiten. Als loslaten. Ook verzamelde ik de mooiste mensen om me heen. Zowel privé als ook bij ZIEN. Ik ben trots op mezelf.Ik heb het overwonnen. Ik leef weer, echt en heb de dooie puntjes van me afgeschud.Het besef blijft erg groot dat er jaarlijks mensen zijn die door pesten wél de sprong maken. Vaak zijn het kinderen. Veel te jong. En al leef ik nu en wíl ik leven, deze berichten blijven voelen als een stomp in mijn maag. Ik zal me mijn leven lang afvragen: waarom? Heb jij gedachten over suïcide en heb je hulp nodig? Bel 113. Je bent niet alleen!! *
Lotte schrijft ze elke maandag over haar belevenissen van haar polyamoreuze zoektocht
We publiceren bij ZIEN met regelmaat podcasts. Wil je een podcast publiceren, stuur een bericht via deze link en we nemen zo snel mogelijk contact met je op
Suzanne Venneker scoorde met de groep Vulcano een grote hit met het nummer ‘Een beetje van dit’. Een nummer waarmee de groep, in 1983 deelnam aan het Nationaal Songfestival. Dit deden ze eveneens met het lied ‘Met jou d’r bij’. De winst ging echter naar zangeres Bernadette. Het lied Een beetje van dit groeide echter uit tot een Nederlandse evergreen. Vastberaden om het Nationaal Songfestival in 1984 wél te winnen, namen ze deel met de nummers 123 en Dolce Far Niente. Helaas ging het retourtje Luxemburg deze keer naar zangeres Maribelle. Weer geen Vulcano op het Songfestival dus…Toch stopte het (Nationaal) Songfestival-avontuur daarmee niet voor Suzanne. In 1997 werd ze, als onderdeel van het vijftal Mrs. Einstein, door de NOS intern aangewezen om Nederland in Dublin te vertegenwoordigen. Daar zongen ze ‘Niemand heeft nog tijd’. Een bijzonder laatste podcast-gesprek, met een sympathieke zangeres. Na ruim 40 gesprekken houdt Songfestival Troubadours voor nu op. We, Chiel en Jeroen, hebben in de afgelopen 3,5 jaar vele artiesten gesproken die de Nederlandse vlag vertegenwoordigd op het Eurovisie Songfestival! De artiesten die je (nog) niet hoorde, hebben (meerdere malen) aangegeven niet terug te willen blikken in onze podcast. Uiteraard kijken we met veel trots terug op al die gesprekken! We blijven actief op Instagram (@songfestivaltroubadours) en alle afleveringen blijven natuurlijk te (her)beluisteren. We willen iedereen hartelijk danken voor alle support, het beluisteren en alle suggesties en tips!
In deze aflevering spreken Chiel en Jeroen met Ingrid Simons. Zowel het Nationaal- áls Eurovisie Songfestival kent geen geheimen voor deze zangeres! Zo stond ze in 1996 (‘De Eerste Keer’, de inzending van Maxine en Franklin Brown) en 2009 (‘Shine’, de inzending van de Toppers) voor Nederland in het begeleidende koor. In 2002 was ze onderdeel van de The Ladies die Sergio, namens België, met ‘Sister’ naar een dertiende plek zongen. In 2001 werd Ebonique, het trio bestaande uit Ingrid, Caroline Dest en Mieke de Jongh, gezien als de topfavoriet om Nederland te vertegenwoordigen op het Eurovisie Songfestival in Kopenhagen. Toch liep het anders en het trio zag zangeres Michelle er met de Nationaal Songfestival-winst vandoor gaan. 25 later blikt Ingrid hierop terug. Ook wordt Ingrids rijke carrière (o.a. hits met de happy hardcore-songs ‘Rainbow in the sky’ en ‘The promised land’ en backing vocals voor de Toppers en Ik hou van Holland) uitgebreid besproken! Luister de podcast hier
In deze aflevering van Songfestival Troubadours spreken we met Mia Nicolai. In 2023 vertegenwoordigde ze, als de helft van het duo Mia & Dion, Nederland op het Eurovisie Songfestival in Liverpool. Al kort na de bekendmaking van het lied ‘Burning Daylight’ volgde er veel kritiek op het duo. Tijdens een videocall praat Mia, vanuit Los Angeles, over haar belevenissen en wat de impact is geweest op haar leven toen en nu. Ook wordt stilgestaan bij haar nieuwe muziek.
Renske is onze eigen musical dramaturg en zij neemt ons mee in de wereld van musical en theatervoorstellingen.
NANOEK brengt eigentijdse Broadwayhit over mentale gezondheid naar Nederlandse theaters.De internationaal gelauwerde musicalster Willemijn Verkaik keert dit najaar terug op het Nederlandse musicaltoneel in de hoofdrol van Next to Normal. De veelgeprezen pop-rock musical, winnaar van drie Tony Awards en de Pulitzerprijs voor drama, wordt door musicalhuis NANOEK in een nieuwe, verbeeldingsrijke en eigentijdse enscenering naar Nederland gehaald. De première vindt plaats op 10 oktober 2026 in het Oude Luxor Theater in Rotterdam, waarna de voorstelling tot en met december door het land tourt.Synopsis Next to Normal vertelt het indringende verhaal van Diana, een vrouw met een bipolaire stoornis, en haar gezin dat probeert houvast te vinden in een werkelijkheid waarin de grenzen tussen echt en verbeelding vervagen. Echtgenoot Dan (gespeeld door Edwin Jonker) houdt het gezin bijeen, terwijl dochter Natalie (Yara Brand) en zoon Gabe (Michael Muyderman) ieder op hun eigen manier omgaan met de situatie. Wat volgt is een aangrijpende, maar ook herkenbare zoektocht naar liefde, verlies en balans.Sterk hoofdduo: Willemijn Verkaik en Edwin Jonker Met Next to Normal staan twee van Nederlands meest toonaangevende musicalacteurs samen op het toneel: Willemijn Verkaik en Edwin Jonker. Verkaik – bekend van internationale successen als Wicked en Frozen – maakt na lange tijd haar rentree in een grote Nederlandse productie, terwijl Jonker – geroemd om zijn rollen in onder meer Jesus Christ Superstar en Hadestown – opnieuw zijn veelzijdigheid toont in een indringende dramatische rol. Samen geven zij vorm aan een echtpaar dat probeert stand te houden binnen een gezin waarin liefde, verlies, trauma en ontwrichting voortdurend met elkaar botsen.Voor Verkaik is de rol van Diana een langgekoesterde droom: “Ik zat op het puntje van mijn stoel toen ik dit stuk op Broadway zag. Zo’n groot drama, eerlijk en met humor verteld, gedragen door geweldige muziek van Pulitzer-Prize winnaars Tom Kitt (compositie) en Brian Yorkey (boek en liedteksten). Ik kan niet wachten dit met NANOEK en de rest van de talentvolle cast te brengen.” Jonker speelt Dan, een ogenschijnlijk stabiele partner die alles probeert bij elkaar te houden, maar zelf ook wordt geraakt door wat er onder de oppervlakte speelt. “Dan wil het allemaal goed doen, voor zijn vrouw en voor zijn gezin, maar ondertussen raakt hij zelf steeds verder uit balans. Juist die combinatie van liefde, onmacht en blijven doorgaan maakt hem voor mij heel menselijk,” aldus Edwin Jonker over het personage dat hij in Next to Normal vertolkt.Actuele thematiek met een nieuwe blik Regisseur Anouk Beugels, die eerder furore maakte met onder meer MELK, een motherfokking musical en The Last Five Years, kiest bewust voor een directe en ongepolijste aanpak. In deze nieuwe Nederlandse versie staat niet alleen mentale gezondheid centraal, maar ook de complexe gezinsdynamiek en de doorwerking van trauma binnen een ogenschijnlijk ‘gewoon’ gezin. Tegelijkertijd voegt Beugels een vrouwelijke blik toe aan het verhaal, waarmee het perspectief van Diana en haar belevingswereld scherper en urgenter naar voren komen. Beugels vertelt: “Next to Normal is voor mij een onvermijdelijk stuk. Het raakt aan alles waar wij ons als makers mee bezighouden: mentale gezondheid, rouw en wat het betekent om buiten de norm te vallen. Met een vrouwelijk makersteam en hoogleraar Bipolaire Stoornissen Ralph Kupka geven we Diana de stem en het gelaagde perspectief dat ze verdient.” Rondom de voorstelling ontwikkelt NANOEK bovendien een uitgebreid contextprogramma in samenwerking met experts en maatschappelijke partners, gericht op verdieping, gesprek en het doorbreken van taboes rondom mentale gezondheid. Speelperiode en première Next to Normal is te zien van september tot en met december 2026 in theaters door heel Nederland. De première vindt plaats op 10 oktober 2026 in het Oude Luxor Theater in Rotterdam. Meer informatie, speellijst en tickets: www.nanoek.nl/nexttonormalCAST Willemijn Verkaik (o.a Frozen, Wicked) Edwin Jonker (o.a Jesus Christ Superstar, Hadestown) Jonathan Demoor (o.a. Sweeney Todd, MELK) Michael Muyderman (o.a. Les Misérables, Saturday Night Fever) Yara Brand (o.a. Branden) Jaap Stoop (o.a. Willem & Frieda: Roze Verzet)CREATIVES Regie: Anouk Beugels Muzikale regie: Charlotte Dommershausen Muzikaal supervisor: Mark Kuypers Muzikaal leider: Sam Nieuwenhuijs Vertaling: Judith Boesen Choreografie: Cody Schuitemaker Dramaturgie en contextprogramma: Eline de Jong Decor- en kostuumontwerp: Leoni Pirenne Lichtontwerp: Jordy Veenstra Geluidsontwerp: Maarten Houdijk en Jeroen Hoekstra Impresariaat: Senf Theater Deze productie kwam tot stand in samenwerking met Auteursbureau ALMO (www.almo.be) in opdracht van Music Theatre International (www.mtishows.eu)*
Foto: She Loves Me I Luk Monsaert
Elke maand schrijft René Roza een ongeZIEN
Rianne is hoogbegaafd en neemt ons graag mee in haar gedachten
Foto: Rianne
Naast een uitgebreide boekenlijst die hier op de site staat, hebben we natuurlijk ook boeken gelezen
Herinner je je Tim nog? Die lieve, knappe man waarmee ik mijn eerste voorzichtige stappen in poly-land zette? Ik snap dat je door mijn zoete verhalen over Bas even moet nadenken. Dat geeft niet, ik help je graag even herinneren. Tim en ik hebben na een geweldige eerste date, besloten elkaar te bewaren en ondertussen regelmatig even bij elkaar in te checken.
Bij ZIEN geloven we dat iedere lezer recht heeft op een stem in het verhaal. Daarom introduceren we binnenkort een journalistieke innovatie die ons werk inclusiever maakt dan ooit: de eerste column die zich vanzelf aanpast aan het perspectief van de lezer. Niet door kunstmatige intelligentie en ook niet door persoonlijke data, maar door een nieuwe redactionele techniek die we in de afgelopen maanden hebben ontwikkeld en die we met trots contextuele resonantiesynthese noemen.Klinkt ingewikkeld, maar het principe is eenvoudig. Iedere column wordt voortaan geschreven in meerdere lagen tegelijk. Niet als varianten waaruit je kunt kiezen, maar als één tekst die zich spontaan naar voren vouwt in de vorm die het dichtst aansluit bij jouw manier van kijken. Zo ontstaat een column die voor iedereen toegankelijk is, ongeacht achtergrond, ervaring, temperament of leestraditie. Voor sommigen zal de nadruk liggen op herkenning, voor anderen op nuance of context, en weer anderen lezen precies dat stukje verdieping waar ze naar verlangen. De tekst beweegt mee, niet omdat jij anders leest dan iemand anders, maar omdat iedereen ruimte verdient om een verhaal op zijn eigen manier binnen te laten komen.Dit is geen truc, geen psychologisch profiel en geen algoritme dat iets van je weet. Het is een nieuwe, inclusieve manier van schrijven waarmee meerdere stemmen tegelijkertijd kunnen bestaan in één verhaal, zonder dat een ervan de boventoon hoeft te voeren. De column wordt daardoor geen mening die jou wordt opgedrongen, maar een gesprek dat zich vanzelf naar jou opent.De eerste ZIEN columns in deze nieuwe vorm verschijnen binnenkort online. We zijn nieuwsgierig welke versie jij zult lezen, maar vooral verheugd dat ieder perspectief straks vanzelf een plek krijgt.
Het is vandaag 21 maart, ook wel Wereld Down Syndroom dag. Deze dag is bewust gekozen omdat bij mensen met het syndroom van Down op de eenentwintigste chromosoom, geen twee maar drie chromosomen aanwezig zijn. (21/3)Speciaal voor deze dag hebben we twee mensen gevraagd om iets te schrijven. We zijn dan ook supertrots op onze twee gastcolumnisten Jan-Simon Minkema en Adriana Smit.Jan-Simon Minkema over zijn zusje Jennifer. En Adriana Smit, over zoon Mike.
Het is vandaag 21 maart, ook wel Wereld Down Syndroom dag. Deze dag is bewust gekozen omdat bij mensen met het syndroom van Down op de eenentwintigste chromosoom, geen twee maar drie chromosomen aanwezig zijn. (21/3)Speciaal voor deze dag hebben we twee mensen gevraagd om iets te schrijven. We zijn dan ook supertrots op onze twee gastcolumnisten Jan-Simon Minkema en Adriana SmitJan-Simon Minkema over zijn zusje Jennifer. En Adriana Smit, over zoon Mike. We trappen af met Jan-Simon.
Eigen foto
Voordat de blinde man door rood liep, luisterde hij goed of er niets aankwam. Hij stak zijn witte stok uit en liep door rood. Toen de blinde man door rood liep, reden er andere weggebruikers door groen, maar door zijn stok reden zij door rood.In mijn vorige column omschreef ik een situatie in Den Haag waarbij ik belangrijke informatie miste: het omroepen van haltes in de tram en tikgeluiden bij het stoplicht van het zebrapad. Na een diepere analyse van deze situatie borrelde de volgende vraag op: mogen blinden en slechtzienden met een witte stok door rood lopen?De verkeersregels zijn duidelijk: “Volgens artikel 49 van het RVV 1990 ben je als bestuurder (auto, fiets, scooter) verplicht voorrang te verlenen aan een blinde of slechtziende die een witte stok met één of meer rode ringen toont.” Maar weten alle weggebruikers dat ze voorrang moeten geven? Ik ben bang van niet, want zelfs ik was er niet van op de hoogte dat je ondanks een rood licht voorrang hebt.Toch is dit in de situatie die ik in mijn eerdere column omschreef logisch. Als een blinde voetganger met een witte stok het stoplicht niet kan horen of zien, hoe weet hij dan dat het op groen staat? Hopelijk komt dit verkeerslesje in de toekomst van pas en maak je de volgende situatie mee: toen de blinde man door rood liep, kon hij veilig oversteken.
