Opinie | Autopsie van het midden

Is het liberalisme het gevaar?

"Ik keek naar het podium, terwijl achter de schermen het decor al werd afgebroken," schreef ik na de nederlaag van Kamala Harris. Vandaag weten we dat de acteurs de bouwtekeningen van de ravage al die tijd in hun binnenzak hadden.

Het geheime autopsierapport van de Democratische Partij (DNC) dat deze week uitlekte, is een les in politieke schizofrenie. Terwijl Harris in haar memoir 107 Days bekent dat ze binnenskamers "smeekte" om een andere koers in Gaza, hield haar partij de cijfers verborgen die bewezen dat hun onvoorwaardelijke steun aan de oorlog een electoraal doodvonnis was. De "gereformeerde centrist" Harris was geen slachtoffer van een onverklaarbare ruk naar rechts; ze was de gijzelaar van een systeem dat weigerde te luisteren naar de straat, zelfs toen de straat haar eigen ondergang voorspelde.

Daarbij moeten we ons niet blindstaren op de Amerikaanse labels. Het politieke spectrum daar is niet het onze. Wat in Washington als 'links' of zelfs 'radicaal' wordt weggezet, zou in de Europese arena vaak moeiteloos aan de rechterkant van het midden passen. De Democratische Partij is in essentie een conservatieve behoeder van het status-quo met een progressief sausje. Juist dat maakt hun falen zo relevant voor ons: het is de ultieme testcase voor een politiek midden dat naar rechts is opgeschoven en zich nu afvraagt waarom de bodem eronder wegvalt

In Nederland herhalen we dit toneelstuk nu met een nieuwe hoofdrolspeler.

Gisteren, op 23 februari 2026, stond Rob Jetten op het bordes van Paleis Huis ten Bosch. De zon scheen op de ministers van zijn minderheidskabinet, een scherp contrast met die wisselvallige zondag op 5 oktober 2025. In de motregen van een recordnatte oktobermaand stond Jetten toen nog op het Museumplein. Tussen een kwart miljoen mensen vormde hij de 'Rode Lijn'. Hij was daar niet als toeschouwer, maar als deelnemer; de rode jas bevlekt van het water, de woorden vol morele verontwaardiging over de medeplichtigheid van Nederland aan de crisis in Gaza.

Vandaag is diezelfde Rob Jetten onze minister-president. De man die de lijn trok in de modder van het plein, moet nu de lijnen uitzetten in de marmeren gangen van de macht.

Dat brengt ons bij de kern van het falen van het politieke midden. De les uit de Amerikaanse autopsie is dat je niet kunt regeren met de overtuigingen van het Museumplein in je hart en de "blank check" van de gevestigde belangen in je hand. Harris dacht dat haar privé-empathie genoeg zou zijn om de kiezer te sussen, terwijl haar beleid de andere kant op wees. Zij verloor niet van Trump; zij verloor van de kloof tussen haar aanwezigheid op het podium en haar daden in de infrastructuur van de macht.

Jetten staat nu voor exact hetzelfde ravijn. De honderdduizenden die met hem in de modder stonden, verwachten geen "beheerste performance" of gepolijste nuances vanuit het Torentje. Ze verwachten dat de Rode Lijn die hij op het plein trok, ook door zijn eerste regeringsverklaring loopt.

Als Jetten als premier de eisen van die natte middag wegmoffelt onder het mom van "coalitiediscipline" of "geopolitieke stabiliteit", dan wordt hij de Nederlandse Kamala Harris. Een politicus die de taal van de straat spreekt om de macht te winnen, maar de taal van de status-quo gebruikt om de macht te behouden.

Het liberalisme is niet in gevaar; HET IS OP! En de meest tragische figuur in dat proces is de leider die met de demonstranten in de regen staat, begrijpend knikt, en vervolgens op een zonnig bordes de deur van de kluis voor hun neus dichtgooit.

Rob Jetten moet kiezen: blijft hij de man van de Rode Lijn, of wordt hij de auteur van zijn eigen geheime autopsie?

*