Column | We wisten het!!

We deden niets

Europa zegt geschokt te zijn. Dat is opmerkelijk, want niets van wat nu gebeurt kwam onverwacht. Niet Trump. Niet zijn beleid. Niet de verschuiving waarin democratie onderhandelbaar wordt en macht zich ontdoet van schaamte. 
Geschokt zijn is in dit stadium geen analyse meer. Het is uitstel.

De nieuwe Amerikaanse veiligheidsstrategie is ongebruikelijk helder. De Verenigde Staten zullen geen democratie of sociale verandering meer opleggen aan andere landen. Mensenrechten zijn geen moreel uitgangspunt meer, maar een variabele. Morele pretentie maakt plaats voor expliciet eigenbelang. Zaken doen kan altijd.

Dit is geen ontsporing. Dit is beleid.

Europa reageert alsof hier een breuk plaatsvindt. Alsof de grond onder de voeten plotseling is weggetrokken. Alsof dit niet het logische eindpunt is van decennia liberaal uitstelgedrag, waarin waarden voortdurend werden uitgesproken maar zelden werden afgedwongen. 
Brussel wist dit. Europese regeringen wisten dit. Project 2025 lag open en bloot op tafel. Trumps eerste termijn was geen geheim. En toch werd niet gehandeld.

Verontwaardiging die pas begint waar verantwoordelijkheid eindigt, is geen verzet. Het is zelfbehoud.

Diezelfde verschuiving zien we in de verhouding tussen media en macht. Het Vanity Fair-portret van Susie Wiles markeert dat moment. Trump wordt niet langer ontmaskerd, maar beheerd. Chaos is geen risico meer, maar grondstof. Loyaliteit vervangt expertise. Journalistiek wordt niet weerlegd, maar verdacht gemaakt. “Uit verband gerukt” is geen inhoudelijke correctie, maar een methode om waarheid onwerkbaar te maken.
Op 9 september 2024 schreef ik over Kamala Harris versus Donald Trump. Ik analyseerde het debat als sociopolitieke arena. Ik keek naar lichaamstaal, beheersing en theatrale spanning. Ik zag een kandidaat die haar impulsen temde en een tegenstander die zichzelf ondermijnde door chaos. Ik noemde Harris een gereformeerde centrist. Geen verwijt, maar een diagnose. En ik eindigde met een voorspelling. Dit zou genoeg zijn.

Dat was het niet.

Niet omdat de analyse onjuist was, maar omdat ze bleef steken aan de oppervlakte. Ik keek naar performance, terwijl de macht zich al had verplaatst naar infrastructuur. Dat werd pas echt zichtbaar na Trumps overwinning. Niet in zijn retoriek, maar in de structurele verschuiving die volgde. De analyse van Jason Hickel maakt dat scherp. Het liberalisme faalt niet omdat het wordt aangevallen, maar omdat het weigert zijn kern los te laten. Kapitaalaccumulatie blijft onaantastbaar. Alles mag veranderen, behalve wie er wint. In dat model is hervorming geen pad vooruit, maar een manier om conflict uit te stellen. De Democratische Partij belichaamt dat failliet. Progressieve taal maskeert structurele stilstand.

Allan Lichtman laat zien wat dat politiek betekent. Harris verloor niet omdat Trump overtuigender was, maar omdat miljoenen kiezers zich al eerder hadden losgemaakt van een partij die verandering belooft maar stabiliteit levert. Ze verloor stemmen niet aan Trump, maar aan vervreemding.

Zoals Bernie Sanders het stelde: zolang grote geldbelangen en consultants de koers bepalen, verandert er niets.
Trump won niet omdat hij een alternatief bood, maar omdat hij een leegte belichaamde. Voor sommigen verzet, voor anderen wraak, voor velen herkenning. Niet omdat hij het systeem breekt, maar omdat hij weigert het te legitimeren. In een wereld waarin idealen zijn uitgehold tot decor, is dat effectief.

Europa staat nu voor dezelfde spiegel. Niet als slachtoffer, maar als medeplichtige. Jarenlang werd geweten wat eraan kwam. Toch bleef handelen uit, verpakt als redelijkheid, voorzichtigheid en diplomatie. Lafheid dus, niet uit onwetendheid, maar uit keuze. Dit is geen mislukte voorspelling. Dit is een les in timing. Ik keek naar het podium, terwijl achter de schermen het decor al werd afgebroken.

Het liberalisme is niet in gevaar. Het is op. En in dat vacuüm groeien geen nuance en geen redelijkheid, maar macht zonder schaamte. Trump is geen afwijking, maar een symptoom.

Wie nu nog geschokt is, heeft vooral zichzelf te lang gerustgesteld.

*